హైదరాబాద్‌లో నేడే ‘జీరో షాడో డే’.. మధ్యాహ్నం 12:12కు వింత!

Zero Shadow Day Hyderabad: ఖగోళ శాస్త్రంలో ఒక అరుదైన, ఆసక్తికరమైన రోజు ‘జీరో షాడో డే’. సాధారణంగా ఎండలో నిలబడితే మన నీడ మన వెంటే ఉంటుంది. కానీ హైదరాబాద్‌లో సరిగ్గా మధ్యాహ్నం 12:12 గంటలకు మీ నీడ మీకు కనిపించదు. సూర్యుడు సరిగ్గా మన తల పైభాగానికి (Zenith) చేరుకోవడం వల్ల ఈ వింత చోటుచేసుకుంటుంది. భూమి వంపు, సూర్యుడి చుట్టూ తిరిగే క్రమంలో సంవత్సరానికి కేవలం రెండు సార్లు మాత్రమే జరిగే ఈ అద్భుతం గురించి మరిన్ని ఆసక్తికర విషయాలు ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.

హైదరాబాద్‌లో జీరో షాడో డే – సైన్స్ విశేషాలు:
హైదరాబాద్ నగరం మరో సారి ఒక అద్భుతమైన ఖగోళ దృగ్విషయానికి సాక్ష్యంగా నిలవబోతోంది. నేడు మధ్యాహ్నం సరిగ్గా 12:12 గంటల సమయంలో నిట్ట నిలువుగా ఉండే ఏ వస్తువు నీడ కూడా నేలపై పడదు. దీనినే శాస్త్రవేత్తలు ‘జీరో షాడో డే’ అని పిలుస్తారు.

అసలు ‘జీరో షాడో డే’ అంటే ఏంటి?
సాధారణంగా సూర్యుడు తూర్పున ఉదయించి పడమరన అస్తమిస్తాడని మనందరికీ తెలుసు. కానీ సూర్యుడు ప్రతిరోజూ సరిగ్గా మన నెత్తి మీదకు రాడు. భూమి తన అక్షం మీద 23.5 డిగ్రీల వంపుతో సూర్యుడి చుట్టూ తిరుగుతుంది. ఈ క్రమంలో సూర్యుడు ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయనం చేస్తున్నట్లు కనిపిస్తాడు. ఈ ప్రయాణంలో సూర్యుడు కర్కట రేఖ, మకర రేఖ మధ్య ఉన్న ప్రాంతాలకు సరిగ్గా నెత్తి మీదకు వచ్చినప్పుడు, నిలువుగా ఉండే వస్తువుల నీడలు వాటి పాదాల కిందకే వస్తాయి. దీని వల్ల నీడ పక్కకు పడకుండా మాయమైనట్లు కనిపిస్తుంది.

హైదరాబాద్‌లో 12:12 గంటలకే ఎందుకు?
ప్రతి నగరానికి దాని అక్షాంశం ఆధారంగా ఒక నిర్దిష్ట సమయం ఉంటుంది. హైదరాబాద్ భూమధ్యరేఖకు ఉత్తరాన సుమారు 17.3 డిగ్రీల అక్షాంశం వద్ద ఉంది. సూర్యుడు తన ఉత్తరాయణ ప్రయాణంలో ఈ అక్షాంశం మీదుగా వెళ్తున్నప్పుడు.. సరిగ్గా మధ్యాహ్నం 12:12 గంటలకు గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంటాడు. ఆ సమయంలో సూర్యకిరణాలు భూమికి 90 డిగ్రీల కోణంలో పడతాయి. అందుకే ఆ క్షణంలో నీడలు మాయమవుతాయి.

దీనిని ఎలా గమనించాలి?
1.ఈ అద్భుతాన్ని చూడటానికి ఎలాంటి ప్రత్యేక పరికరాలు అవసరం లేదు.

2.మధ్యాహ్నం 12:10 గంటల సమయంలో బయట ఎండలో నిలబడండి.

3.ఏదైనా నిలువుగా ఉండే పైపు లేదా పొడవైన బాటిల్‌ను నేలపై ఉంచండి.

4.సరిగ్గా 12:12 గంటలకు ఆ వస్తువు నీడ క్రమంగా తగ్గిపోయి, వస్తువు కిందకే చేరడం మీరు గమనించవచ్చు.

5.కొద్ది నిమిషాల తర్వాత సూర్యుడు పక్కకు జరగగానే నీడ మళ్ళీ పక్కకు రావడం కనిపిస్తుంది.

ఏటా రెండు సార్లు మాత్రమే..
జీరో షాడో డే అనేది ఒక ప్రాంతానికి సంవత్సరంలో రెండుసార్లు మాత్రమే సంభవిస్తుంది. ఒకటి సూర్యుడు దక్షిణం నుంచి ఉత్తరానికి వెళ్తున్నప్పుడు (ఉత్తరాయణం), రెండోది ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి వస్తున్నప్పుడు (దక్షిణాయణం). కర్కట, మకర రేఖల మధ్య ఉన్న ప్రాంతాల ప్రజలకు మాత్రమే ఈ అనుభవం కలుగుతుంది.

సైన్స్ విద్యార్థులకు గొప్ప అవకాశం:
ఖగోళ శాస్త్రంపై ఆసక్తి ఉన్న విద్యార్థులకు ఇది ఒక గొప్ప ప్రయోగాత్మక రోజు. భూమి వంపు, కాలాలు ఎలా మారుతాయి, సూర్యుడి గమనం ఎలా ఉంటుంది అనే విషయాలను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది చక్కటి ఉదాహరణ. బిర్లా ప్లానిటోరియం వంటి సంస్థలు ఇలాంటి రోజుల్లో ప్రత్యేక అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తుంటాయి.