Gandhamardan Hills: త్రేతాయుగంలో జరిగిన రామాయణ ఘట్టాలు భారత దేశంలో అనేక ప్రాంతాలతో ముడిపడి ఉన్నాయి. అందులో ముఖ్యంగా లక్ష్మణుడి ప్రాణాలను కాపాడేందుకు హనుమంతుడు సంజీవని మూలిక కోసం హిమాలయాలకు వెళ్లిన కథ మనందరికీ తెలిసిందే. ఆ సమయంలో మూలికను స్పష్టంగా గుర్తుపట్టలేక హనుమంతుడు ఏకంగా పర్వతాన్నే పెకిలించి లంకకు బయలుదేరాడని రామాయణంలో చెబుతారు.
అలా వాయువేగంతో వెళ్తున్న మార్గమధ్యంలో ఆ పర్వతం నుంచి కొన్ని భాగాలు విరిగి కింద పడ్డాయని, అందులో ఒక పెద్ద ముక్క ఒడిశా రాష్ట్రంలో పడిందని శతాబ్దాలుగా ఒక నమ్మకం ప్రచారంలో ఉంది. ఆ పర్వతాన్నే ప్రస్తుతం ఒడిశాలోని ‘గంధమాదన పర్వతం’గా పిలుస్తున్నారు.
రామాయణ యుద్ధంలో మేఘనాథుడి శక్తివంతమైన బాణం తగిలి లక్ష్మణుడు స్పృహ తప్పి పడిపోతాడు. ఆ సమయంలో లక్ష్మణుడి ప్రాణాలను రక్షించడానికి సంజీవని మూలిక ఒక్కటే ఏకైక మార్గమని లంక వైద్యుడు సుషేణుడు చెబుతాడు. ఆ మూలికను తెచ్చే బాధ్యతను హనుమంతుడు తీసుకుంటాడు. రాత్రికి రాత్రే హిమాలయాలకు చేరుకున్న ఆంజనేయుడు.. అక్కడ మూలికలను గుర్తించలేకపోతాడు. కాలయాపన చేయడం ఇష్టం లేక, ఎలాగైనా లక్ష్మణుడిని కాపాడుకోవాలనే ఉద్దేశంతో ద్రోణగిరి పర్వతాన్ని తన చేతులతో ఎత్తుకుని ఆకాశమార్గాన పయనిస్తాడు. ఈ ప్రయాణంలో పర్వత భాగాలు రాలిన ప్రదేశాలు ఇప్పటికీ పవిత్ర స్థలాలుగా విరాజిల్లుతున్నాయి.
ఒడిశా రాష్ట్రంలోని బార్గర్, బలంగీర్ జిల్లాల సరిహద్దుల్లో వ్యాపించి ఉన్న గంధమాదన పర్వతం శతాబ్దాలుగా ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ పర్వత శ్రేణులు చాలా ఎత్తులో ఉండి, దట్టమైన అడవులతో నిండి ఉంటాయి. పూర్వకాలం నుంచి ఈ ప్రాంతాన్ని ఆధ్యాత్మికంగా, శాస్త్రీయంగా ఎంతో పవిత్రమైనదిగా భావిస్తారు. ఈ పర్వతం మీద పెరిగే చెట్లు, మొక్కలు సాధారణమైనవి కావు. ఆయుర్వేద వైద్యంలో వాడే ఎన్నో అరుదైన మూలికలు ఈ కొండలపై లభిస్తాయి. అందుకే రామాయణంలో ప్రస్తావించిన గంధమాదన పర్వత భాగం ఇదేనని స్థానిక ప్రజలు, భక్తులు దృఢంగా నమ్ముతారు.
హనుమంతుడు సంజీవని పర్వతాన్ని మోసుకొస్తున్నప్పుడు ఈ ప్రాంతంలో ఒక భాగం పడిపోయిందని, దాంతోనే ఈ గంధమాదన పర్వతం ఏర్పడిందని ఇక్కడి ప్రజల నమ్మకం. ఈ పర్వతానికి రెండు వైపులా అత్యంత ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి. ఒకవైపు నృసింహనాథ్ ఆలయం, మరొకవైపు హరిశంకర్ ఆలయం కొలువై ఉన్నాయి. ఈ రెండు క్షేత్రాలను విష్ణువు, శివుని స్వరూపాలుగా భక్తులు పూజిస్తారు. ఈ కొండలపై నుంచి ప్రవహించే నీరు, ఇక్కడి స్వచ్ఛమైన గాలి కూడా అనేక రోగాలను నయం చేస్తుందని భావిస్తారు. సంజీవని మూలిక ప్రభావం వల్లే ఇక్కడ ప్రతీ మొక్కలో ఏదో ఒక ఔషధ గుణం ఉందని స్థానికులు చెబుతుంటారు.
గంధమాదన పర్వతం కేవలం ఒక ఆధ్యాత్మిక కేంద్రం మాత్రమే కాదు.. వృక్షశాస్త్రవేత్తలకు, పరిశోధకులకు ఒక గొప్ప నిధి లాంటిది. ఇక్కడ వేలాది రకాల అరుదైన ఔషధ మొక్కలు ఉన్నాయి. ఆయుర్వేదంలో వివిధ వ్యాధుల నివారణకు వాడే అనేక దివ్య మూలికలు ఈ కొండలలో పెరుగుతాయని శాస్త్రవేత్తల పరిశోధనల్లో కూడా తేలింది. ఇక్కడి పచ్చని వాతావరణం, ఎత్తైన చెట్లు, కొండల మధ్య నుంచి పారే స్వచ్ఛమైన జలపాతాలు పర్యాటకులను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంటాయి. దట్టమైన అడవుల మధ్య ప్రశాంతమైన వాతావరణాన్ని అనుభవించేందుకు ప్రతీఏటా వేలాదిమంది పర్యాటకులు ఇక్కడికి వస్తుంటారు.
యుగాలు మారుతున్నా గంధమాదన పర్వతం పట్ల ఉన్న నమ్మకం, భక్తి కొంచెం కూడా తగ్గలేదు. ప్రతి ఏటా నలుమూలల నుంచి వేలాదిమంది భక్తులు ఈ పర్వతాన్ని దర్శించుకోవడానికి వస్తారు. రామాయణ గాథతో నేరుగా ముడిపడిన ప్రాంతం కావడంతో ఇక్కడికి వచ్చే భక్తులకు ఒక ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి కలుగుతుంది. సంజీవని మూలిక నిజంగా ఉందా లేదా అనే శాస్త్రీయ చర్చలు పక్కన పెడితే.. ఈ పర్వతం అందించే స్వచ్ఛమైన గాలి, మూలికల సువాసనలు, ప్రశాంతత మాత్రం ప్రతీ ఒక్కరికీ నూతన ఉత్సాహాన్ని అందిస్తాయి. ప్రకృతి ప్రసాదించిన ఈ దివ్య పర్వతం రామాయణ కాలపు ఆనవాళ్లకు సజీవ సాక్ష్యంగా నిలుస్తోంది.