Lord Ganesha Worship Across Asia: వినాయక చవితి అంటే మనకు వెంటనే గుర్తొచ్చేది గణపతి పూజ. దేశంలో దాదాపు ప్రతి ప్రాంతంలో గణపతిని వివిధ రూపాల్లో ఆరాధిస్తారు. అయితే, వినాయక ఆరాధన కేవలం భారత్ కే పరిమితమా? ఇతర దేశాల్లో కూడా ఏనుగు ముఖంతో ఉన్న దేవుడిని పూజించారా? అంటే.. అవుననే చెప్పడానికి చారిత్రక ఆధారాలు ఉన్నాయి. అయితే, ఇతర దేశాల్లో గణపతి పూజ భారత్ కంటే ముందే ప్రారంభమైందని నిర్ధారించే ఆధారాలు లేవు. భారతీయ మత, సాంస్కృతిక ప్రభావం ద్వారా గణపతి ఆరాధన ఆసియాలోని అనేక ప్రాంతాలకు విస్తరించినట్లు చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు.
ఇండోనేషియాలోని హిందూ సంప్రదాయాల్లో గణపతికి ఇప్పటికీ ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. ముఖ్యంగా బాలి ప్రాంతంలో హిందూ ఆచారాలు బలంగా కనిపిస్తాయి. అక్కడ గణపతిని జ్ఞానం, శుభారంభాలకు సంబంధించిన దేవుడిగా భావిస్తారు. జావా ప్రాంతంలో కూడా పురాతన కాలానికి చెందిన గణపతి విగ్రహాలు, శిల్పాలు బయటపడ్డాయి. వీటిలో కొన్ని శిల్పాలు అక్కడి పురాతన హిందూ రాజ్యాల కాలానికి చెందినవిగా భావిస్తున్నారు.
ఆగ్నేయాసియాలోని కంబోడియా, థాయ్లాండ్ లాంటి దేశాల్లో కూడా గణపతి రూపాలు కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా పురాతన దేవాలయాలు, శిల్పాల్లో ఏనుగు ముఖంతో ఉన్న దేవతా రూపాలు కనిపిస్తాయి. దేశంతో ఆగ్నేయాసియా మధ్య వాణిజ్యం, సముద్ర ప్రయాణాలు, మతపరమైన సంబంధాలు పెరగడంతో హిందూ, బౌద్ధ సంప్రదాయాలు అక్కడికి చేరాయని చరిత్ర చెబుతోంది. వాటితో పాటు గణపతి ఆరాధన కూడా విస్తరించింది.
జపాన్లో గణపతిని ‘కంగిటెన్’ అనే రూపంలో ఆరాధిస్తారు. బౌద్ధ సంప్రదాయాల ద్వారా గణపతి రూపం జపాన్కు చేరినట్లు చరిత్రకారులు చెబుతున్నారు. జపాన్లో ఆయనను సాధారణంగా సంపద, శుభం, విజయానికి సంబంధించిన దేవతా రూపంగా భావించే సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి.
చైనా ప్రాంతాల్లో లభించిన కొన్ని పురాతన బౌద్ధ కళా రూపాల్లో గణపతికి పోలిక ఉన్న ఏనుగు ముఖ దేవతా ప్రతిరూపాలు కనిపిస్తాయి. బౌద్ధమతం భారత్ నుంచి మధ్య ఆసియా, చైనా ప్రాంతాలకు విస్తరించిన సమయంలో అనేక భారతీయ దేవతా రూపాలు కూడా అక్కడి కళా సంప్రదాయాల్లోకి ప్రవేశించాయి.
భారతదేశం నుంచి గణపతి ఆరాధన ఇతర దేశాలకు చేరడానికి ప్రధాన కారణాల్లో వాణిజ్య మార్గాలు, సముద్ర ప్రయాణాలు, హిందూ రాజ్యాలు, బౌద్ధ సంప్రదాయాలుగా చెప్పుకోవచ్చు. భారతీయ వ్యాపారులు, పండితులు, సన్యాసులు, కళాకారుల ద్వారా అనేక ఆచారాలు ఆగ్నేయాసియాకు చేరాయి. అక్కడికి వెళ్లిన తర్వాత స్థానిక సంస్కృతులకు అనుగుణంగా గణపతి రూపం, పూజా విధానాలు కూడా కొంత మారాయి.
Read Also: ఏనుగు తల నుంచి 21 పత్రుల వరకు.. గణపతి గురించి 5 ఆసక్తికర విషయాలు!