Breathing Problems: అతి వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడం.. ఇది ఆందోళనా లేక అనారోగ్యమా?

Breathing Problems: శ్వాస తీసుకోవడం అనేది మన ప్రమేయం లేకుండానే నిరంతరం జరిగే ప్రక్రియ. సాధారణంగా ఒక ఆరోగ్యవంతుడైన వయోజనుడు నిమిషానికి 12 నుంచి 16 సార్లు శ్వాస తీసుకుంటాడు. అయితే.. ఒక్కోసారి మనం తెలియకుండానే అతి వేగంగా శ్వాస తీసుకుంటుంటాం. దీనిని వైద్య పరిభాషలో ‘టాచీప్నియా’ అంటారు. శారీరక శ్రమ చేసినప్పుడు వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడం సహజమే కానీ, విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు కూడా ఇలా జరిగితే అది ఏదో ఆరోగ్య సమస్యకు సంకేతం కావచ్చు. ఈ పరిస్థితి వెనక ఉన్న శారీరక, మానసిక కారణాలను అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.

వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడానికి ప్రధాన కారణాలు:
శ్వాస వేగం పెరగడానికి అనేక రకాల కారణాలు ఉంటాయి. వాటిని ముఖ్యంగా మూడు రకాలుగా విభజించవచ్చు.

1. మానసిక కారణాలు:
నేటి కాలంలో శ్వాస వేగం పెరగడానికి అత్యంత సాధారణ కారణం మానసిక ఒత్తిడి.

ఆందోళన, భయం: మీకు విపరీతమైన ఆందోళన కలిగినప్పుడు శరీరం ‘ఫైట్ ఆర్ ఫ్లైట్’ మోడ్‌లోకి వెళ్తుంది. దీనివల్ల గుండె వేగం పెరగడంతో పాటు శ్వాస కూడా వేగంగా మారుతుంది.

హైపర్ వెంటిలేషన్: భయం వల్ల శరీరంలో కార్బన్ డయాక్సైడ్ స్థాయిలు పడిపోయి, మీరు మరింత వేగంగా గాలిని పీల్చుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు.

2. శారీరక ఆరోగ్య సమస్యలు:
శరీరంలో తగినంత ఆక్సిజన్ అందనప్పుడు లేదా ఊపిరితిత్తులు ఇబ్బంది పడుతున్నప్పుడు శ్వాస వేగం పెరుగుతుంది.

ఆస్తమా: శ్వాసనాళాలు వాపుకు గురై సన్నబడటం వల్ల గాలి పీల్చుకోవడం కష్టమవుతుంది. ఫలితంగా శ్వాస వేగం పెరుగుతుంది.

న్యుమోనియా లేదా ఇన్ఫెక్షన్లు: ఊపిరితిత్తుల్లో ఇన్ఫెక్షన్ సోకినప్పుడు ఆక్సిజన్ మార్పిడి సరిగ్గా జరగదు.

గుండె సమస్యలు: గుండె రక్తాన్ని సమర్థవంతంగా పంప్ చేయలేనప్పుడు, కణాలకు ఆక్సిజన్ అందించడానికి ఊపిరితిత్తులు మరింత వేగంగా పనిచేయాల్సి వస్తుంది.

3. ఇతర జీవక్రియ సంబంధిత కారణాలు:

రక్తహీనత: రక్తంలో హిమోగ్లోబిన్ తక్కువగా ఉంటే ఆక్సిజన్ సరఫరా తగ్గుతుంది. దీనిని భర్తీ చేయడానికి శరీరం వేగంగా శ్వాస తీసుకుంటుంది.

డయాబెటిక్ కీటోఅసిడోసిస్: మధుమేహం ఉన్నవారిలో రక్తంలో ఆమ్ల గుణాలు పెరిగినప్పుడు శ్వాసలో మార్పులు వస్తాయి.

జ్వరం: శరీర ఉష్ణోగ్రత పెరిగినప్పుడు శరీరాన్ని చల్లబరచడానికి శ్వాస రేటు పెరుగుతుంది.

లక్షణాలు ఎలా ఉంటాయి ?

కేవలం శ్వాస వేగం పెరగడమే కాకుండా.. ఈ కింది లక్షణాలు కూడా కనిపించవచ్చు.

ఛాతిలో నొప్పి లేదా బిగుతుగా అనిపించడం.

తల తిరగడం లేదా కళ్ళు తిరగడం.

వేళ్లు లేదా పెదవుల వద్ద తిమ్మిర్లు వచ్చినట్లు అనిపించడం.

తక్కువ గాలి అందుతున్నట్లు అనిపించి ఆయాసపడటం.

ఎప్పుడు డాక్టర్‌ను సంప్రదించాలి ?

విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు కూడా శ్వాస వేగంగా ఉంటే నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ముఖ్యంగా..

శరీరం నీలం రంగులోకి మారడం (పెదవులు లేదా గోర్లు).

ఛాతిలో తీవ్రమైన నొప్పి.

శ్వాస తీసుకునేటప్పుడు వింత శబ్దాలు రావడం.

జ్వరంతో పాటు శ్వాస తీసుకోవడం కష్టమవడం.

నివారణ, ఉపశమనం:

దీర్ఘ శ్వాస: ఆందోళన వల్ల శ్వాస వేగం పెరిగితే.. నెమ్మదిగా ముక్కుతో పీల్చి నోటితో వదలడం ప్రాక్టీస్ చేయాలి.

ప్రాణాయామం: నిత్యం యోగా, ప్రాణాయామం చేయడం వల్ల ఊపిరితిత్తుల సామర్థ్యం పెరుగుతుంది.

ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం: రక్తహీనత లేకుండా చూసుకోవడం కోసం ఐరన్ అధికంగా ఉండే ఆహారం తీసుకోవాలి.

ముగింపు: వేగంగా శ్వాస తీసుకోవడం అనేది ఎప్పుడూ ప్రమాదకరం కాకపోవచ్చు, కానీ అది మీ శరీరం ఇస్తున్న హెచ్చరిక కావచ్చు. సరైన కారణాన్ని గుర్తించి, అవసరమైతే వైద్య సలహా తీసుకోవడం ద్వారా మీ ఊపిరితిత్తులను మరియు గుండెను ఆరోగ్యంగా ఉంచుకోవచ్చు.