Medicine: గడువు ముగిసిన మందులను వాడటం ప్రమాదకరమా ?

Medicine: గడువు ముగిసిన మందులను వాడటం ప్రమాదకరమా? అనే ప్రశ్న చాలా మందిలో తలెత్తుతుంటుంది. కొన్నిసార్లు అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ఇంట్లో ఉన్న పాత మందులనే వాడాలనిపిస్తుంది. అయితే.. గడువు ముగిసిన ప్రిస్క్రిప్షన్ మందుల వాడకం వల్ల కలిగే నష్టాలు, శాస్త్రీయ కారణాల గురించి పూర్తి వివరంగా ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.

1. మందుల ప్రభావం తగ్గడం:

మందుల ప్యాకెట్‌పై ఉండే ‘ఎక్స్‌పైరీ డేట్’ అనేది ఆ మందు ఎంతకాలం వరకు 100% ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తుందో తెలియజేస్తుంది. గడువు ముగిసిన తర్వాత.. మందులోని రసాయన సమ్మేళనాలు విచ్ఛిన్నం కావడం ప్రారంభిస్తాయి. దీని వల్ల ఆ మందు పనితీరు తగ్గుతుంది. ఉదాహరణకు.. గుండె జబ్బులు లేదా ఇన్ఫెక్షన్ల కోసం వాడే మందులు తక్కువ శక్తితో పనిచేస్తే, వ్యాధి తగ్గకపోగా పరిస్థితి మరింత విషమించే అవకాశం ఉంటుంది.

2. విషతుల్యంగా మారే ప్రమాదం:

కొన్ని రకాల మందులు గడువు ముగిసిన తర్వాత వాటి రసాయన నిర్మాణం మారిపోతుంది. ఇవి శరీరంలోకి వెళ్ళినప్పుడు విషతుల్యంగా మారి ఇతర అవయవాలపై ప్రభావం చూపుతాయి. గడువు ముగిసిన యాంటీబయాటిక్స్ వాడటం వల్ల శరీరంలో యాంటీబయాటిక్ రెసిస్టెన్స్ ఏర్పడుతుంది. అంటే.. భవిష్యత్తులో ఆ మందులు మీపై పనిచేయవు.

మాత్రల కంటే సిరప్‌లు, ఐ-డ్రాప్స్, ఇంజెక్షన్లు త్వరగా పాడైపోతాయి. గడువు ముగిసిన కంటి చుక్కల మందులు వాడితే కంటి ఇన్ఫెక్షన్లు లేదా చూపు కోల్పోయే ప్రమాదం కూడా ఉంటుంది.

3. ప్రమాదకరమైన మందులు:

కొన్ని మందుల విషయంలో అసలు రాజీ పడకూడదు. కింది మందుల గడువు ముగిస్తే.. వాటిని వెంటనే పారేయాలి. డయాబెటిస్ రోగులు వాడే ఇన్సులిన్ గడువు ముగిస్తే అది రక్తంలోని చక్కెర స్థాయిలను అదుపు చేయలేదు. గుండె నొప్పి కోసం వాడే ఈ మందు చాలా సున్నితమైనది. ఇది త్వరగా శక్తిని కోల్పోతుంది. తీవ్రమైన అలర్జీల సమయంలో ప్రాణాలు కాపాడే ఈ ఇంజెక్షన్ ఎక్స్‌పైరీ డేట్ దాటితే అసలు పనిచేయదు.

4. నిల్వ చేసే విధానం ముఖ్యం:

మందుల ఎక్స్‌పైరీ డేట్ అనేది అవి సరైన పద్ధతిలో నిల్వ చేయబడినప్పుడు మాత్రమే వర్తిస్తుంది. మీరు మందులను విపరీతమైన ఎండలో.. తేమ ఉన్న చోట (బాత్‌రూమ్ వంటి చోట్ల) ఉంచితే.. గడువు తీరక ముందే అవి పాడైపోయే అవకాశం ఉంది. మాత్రల రంగు మారినా.. సిరప్ వాసన వచ్చినా లేదా చిక్కబడినా వాటిని వాడకూడదు.

5. మందులను ఏం చేయాలి ?

గడువు ముగిసిన మందులను సింక్ లో లేదా టాయిలెట్ లో వేయకూడదు. దీని వల్ల పర్యావరణం, నీరు కలుషితం అవుతాయి. మందులను కవర్ లో గట్టిగా చుట్టి చెత్తబుట్టలో వేయడం లేదా మెడికల్ షాపుల్లో ఉండే ‘మెడిసిన్ డిస్పోజల్’ బాక్సుల్లో వేయడం ఉత్తమ పద్ధతి.

“కొద్దిగా కాలం దాటితే ఏమవుతుందిలే” అనే నిర్లక్ష్యం ప్రాణాల మీదకు తీసుకురావచ్చు. ముఖ్యంగా దీర్ఘకాలిక వ్యాధుల మందుల విషయంలో ఎక్స్‌పైరీ డేట్ చూడటం తప్పనిసరి. ఏదైనా మందు వాడే ముందు సందేహం ఉంటే మీ డాక్టర్‌ను లేదా ఫార్మసిస్ట్‌ను సంప్రదించడం మంచిది.