ఇళ్లుంటాయి.. జనాలు ఉంటారు.. కానీ, అక్కడ ఊర్లకు పేర్లు ఉండవు, ఎందుకంటే?

Zero Villages: మన దేశంలో దాదాపు ప్రతి గ్రామానికి ఒక పేరు ఉంటుంది. ఆ పేరుతోనే అక్కడి ప్రజలకు గుర్తింపు, చిరునామా, ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో స్థానం లభిస్తుంది. కానీ, ఒడిశాలోని కొన్ని దట్టమైన అటవీ ప్రాంతాల్లో మాత్రం పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. అక్కడ ప్రజలు నివసిస్తున్నా.. ఆ జనావాసాలకు ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో అధికారిక గ్రామం పేరు కనిపించదు. ఇలాంటి ప్రాంతాలను జీరో విలేజెస్ లేదంటే అన్‌ సర్వే‌డ్ విలేజెస్ గా పిలుస్తారు. అసలు వాటికి ఎందుకు పేర్లు లేవంటే..

బ్రిటిష్ కాలం నుంచే మొదలైన సమస్య!

ఈ పరిస్థితికి ప్రధాన కారణం పాత అటవీ, రెవెన్యూ విధానాల్లో ఉంది. బ్రిటిష్ పాలన సమయంలో అడవులను ప్రభుత్వ నియంత్రణలోకి తీసుకురావడానికి అనేక అటవీ చట్టాలు తీసుకొచ్చారు. 1878 నాటి అటవీ చట్టం తర్వాత అడవులపై ప్రభుత్వ నియంత్రణ మరింత పెరిగింది. అటవీ ప్రాంతాల్లో చెట్ల సంరక్షణ, కలప సేకరణ, రవాణా, అగ్నిప్రమాదాల నివారణ లాంటి పనుల కోసం కొంతమంది గిరిజన కుటుంబాలను అడవుల్లోనే నివసించేందుకు అనుమతించారు. వీటిని ‘ఫారెస్ట్ విలేజెస్’గా పిలిచేవారు. అయితే వీటికి సాధారణ రెవెన్యూ గ్రామాల మాదిరిగా పూర్తి స్థాయి గుర్తింపు లభించలేదు.

సర్వే జరగకపోవడంతో పేర్లు రాలేదు!

ఒక ప్రాంతం అధికారిక గ్రామంగా గుర్తింపు పొందాలంటే భూమిని సర్వే చేయడం, సరిహద్దులు నిర్ణయించడం, మ్యాప్‌లో నమోదు చేయడం, రెవెన్యూ రికార్డుల్లో చేర్చడం వంటి ప్రక్రియలు అవసరం. కానీ, ఒడిశా అడవుల్లోని కొన్ని మారుమూల ప్రాంతాల్లో ఈ ప్రక్రియ దశాబ్దాల పాటు జరగలేదు. దీంతో అక్కడ ప్రజలు నివసిస్తున్నప్పటికీ వారి జనావాసాలకు అధికారిక రెవెన్యూ గ్రామ హోదా రాలేదు. అందుకే ఇలాంటి ప్రాంతాలు అన్‌ సర్వే‌డ్ విలేజెస్ గా మిగిలిపోయాయి.

‘జీరో విలేజ్’ అంటే ఏంటి?

జీరో విలేజ్ అనే పేరు వింటే అక్కడ ఎవరూ నివసించరేమో అనిపిస్తుంది. కానీ, వాస్తవం అందుకు భిన్నం. ప్రజలు నివసించే ప్రాంతమే అయినప్పటికీ, ప్రభుత్వ రెవెన్యూ రికార్డుల్లో ఆ గ్రామానికి నిర్దిష్టమైన అధికారిక గుర్తింపు లేకపోవడం వల్ల అలా పిలుస్తారు. అంటే, అక్కడ ఇళ్లు ఉన్నాయి.. కుటుంబాలు ఉన్నాయి.. తరతరాలుగా జీవనం సాగిస్తున్న ప్రజలు ఉన్నారు. కానీ, ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో మాత్రం ఆ జనావాసానికి పూర్తి స్థాయి గ్రామ హోదా ఉండదు.

ప్రభుత్వ పథకాలకు పెద్ద అడ్డంకి!

గ్రామానికి అధికారిక గుర్తింపు లేకపోవడం అక్కడి ప్రజల రోజువారీ జీవితంపైనా ప్రభావం చూపింది. రేషన్ కార్డులు, కుల ధృవీకరణ పత్రాలు, ఇళ్లకు సంబంధించిన పత్రాలు, ఇతర ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాలు పొందడంలో ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి. ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో గ్రామం లేకపోవడం వల్ల చిరునామా నిరూపించడం కూడా సమస్యగా మారింది. ఫలితంగా ప్రభుత్వ సేవలు అందాల్సిన ప్రజలు వాటిని పొందేందుకు అదనపు ఇబ్బందులు పడాల్సి వచ్చింది.

ఇప్పుడిప్పుడే మారుతున్న పరిస్థితులు

ఈ సమస్యను పరిష్కరించే దిశగా ఒడిశాలో చర్యలు ప్రారంభమయ్యాయి. అటవీ హక్కుల చట్టం-2006 (FRA) నేపథ్యంలో అటవీ ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్న ప్రజల హక్కులను గుర్తించే ప్రక్రియకు ప్రాధాన్యం పెరిగింది. ఇందులో భాగంగా గుర్తింపు లేని అటవీ జనావాసాలను రెవెన్యూ గ్రామాలుగా మార్చే చర్యలు కొన్ని జిల్లాల్లో చేపట్టారు. గంజాం లాంటి ప్రాంతాల్లో అన్‌ సర్వే‌డ్ గ్రామాలకు అధికారిక రెవెన్యూ హోదా కల్పించిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఈ గ్రామాలకు కొత్త గుర్తింపుతో పాటు మెరుగైన ప్రభుత్వ సేవలకు మార్గం చూపే అవకాశం పెరుగుతోంది.