Mukkoti Ekadashi: ముక్కోటి ఏకాదశి.. తప్పకుండా పాటించాల్సిన నియమాలు ఇవే !

Mukkoti Ekadasi: ముక్కోటి ఏకాదశి (వైకుంఠ ఏకాదశి) హిందూ ధర్మంలో అత్యంత పవిత్రమైన పర్వదినం. ముఖ్యంగా వైష్ణవ సంప్రదాయంలో ఈ రోజుకు ఉన్న ప్రాముఖ్యత వర్ణనాతీతం. ధనుర్మాసంలో వచ్చే శుక్ల పక్ష ఏకాదశినే ముక్కోటి ఏకాదశి అని పిలుస్తారు. ఈ ఏడాది డిసెంబర్ 30, 2025న ఈ పండుగను జరుపుకుంటున్నారు. ముక్కోటి ఏకాదశి విశిష్టత, పురాణ నేపథ్యం, ఆచారాల గురించిన పూర్తి వివరాలను ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.

ముక్కోటి ఏకాదశి అనే పేరు ఎలా వచ్చింది ?

పురాణాల ప్రకారం.. పవిత్రమైన రోజున శ్రీ మహావిష్ణువు ముక్కోటి (మూడు కోట్ల) దేవతలతో కలిసి భూలోకానికి దిగివచ్చి భక్తులకు దర్శనమిస్తాడు. అందుకే దీనికి ‘ముక్కోటి ఏకాదశి’ అనే పేరు వచ్చింది. అలాగే.. ఏడాదిలో వచ్చే 24 ఏకాదశులలో ఈ ఒక్క ఏకాదశి వ్రతం ఆచరిస్తే, మిగిలిన అన్ని ఏకాదశుల పుణ్యఫలం లభిస్తుందని భక్తుల నమ్మకం.

2. ఉత్తర ద్వార దర్శనం – అంతరార్థం:

ముక్కోటి ఏకాదశి రోజున వైష్ణవ ఆలయాల్లో ‘ఉత్తర ద్వారం’ గుండా స్వామిని దర్శించుకోవడం ప్రధాన ఆచారం. దీనినే ‘వైకుంఠ ద్వారం’ అంటారు.

పురాణ గాథ: పూర్వం మధుకైటభులనే రాక్షసులను సంహరించిన విష్ణుమూర్తి, వారికి వైకుంఠ ద్వారం వద్ద దర్శనమిచ్చాడు. ఆ సమయంలో వారు “స్వామీ! ఈ రోజున ఉత్తర ద్వారం గుండా నిన్ను దర్శించుకునే భక్తులందరికీ మోక్షాన్ని ప్రసాదించు” అని వేడుకున్నారు. ఆనాటి నుంచి ఈ సంప్రదాయం కొనసాగుతోంది.

ఆధ్యాత్మికత: ఉత్తరం వైపు జ్ఞానం , మోక్షం ఉంటాయని శాస్త్రం చెబుతోంది. ఈ ద్వారం గుండా వెళ్లడం అంటే జనన మరణ చక్రం నుంచి విముక్తి పొంది వైకుంఠానికి వెళ్లడమే అని భావిస్తారు.

3. మురాసురుడి వధ, ఏకాదశి జన్మ:

మహావిష్ణువు మురాసురుడు అనే రాక్షసుడితో యుద్ధం చేసి అలసిపోయి ఒక గుహలో విశ్రమిస్తాడు. ఆ సమయంలో మురాసురుడు విష్ణువును చంపడానికి ప్రయత్నించగా, విష్ణువు శరీరం నుంచి ఒక శక్తి ఉద్భవించి ఆ రాక్షసుడిని హతమారుస్తుంది. ఆ శక్తికే విష్ణువు ‘ఏకాదశి’ అని పేరు పెట్టి, ఆ రోజున తనను పూజించే వారికి మోక్షం లభిస్తుందని వరం ఇచ్చాడు.

4. వ్రత నియమాలు, ఆచరణ:

ముక్కోటి ఏకాదశి నాడు భక్తులు కఠినమైన నియమాలను పాటిస్తారు.

ఉపవాసం: ఈ రోజున పూర్తిగా ఆహారం తీసుకోకుండా ఉపవాసం ఉండటం శ్రేష్టం. కేవలం పండ్లు, పాలు మాత్రమే తీసుకోవచ్చు. అన్నం అస్సలు తినకూడదు.

జాగరణ: ఏకాదశి రాత్రి నిద్రపోకుండా భగవంతుని నామస్మరణ, విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం చేస్తూ జాగరణ చేయాలి.

ద్వాదశి పారణ: మరుసటి రోజు (ద్వాదశి) ఉదయాన్నే స్నానం చేసి, భగవంతుడికి నైవేద్యం పెట్టి, పేదలకు దానధర్మాలు చేసిన తర్వాత భోజనం చేసి ఉపవాసాన్ని విరమించాలి.

5. ఆరోగ్య సూత్రం:

ఏకాదశి ఉపవాసం వెనక శాస్త్రీయ కారణం కూడా ఉంది. నెలకు రెండుసార్లు ఉపవాసం ఉండటం వల్ల జీర్ణక్రియ మెరుగు పడుతుంది. అంతే కాకుండా శరీరంలోని విషతుల్యాలు బయటకు పోతాయి. మనస్సుపై నియంత్రణ సాధించడానికి కూడా ఇది తోడ్పడుతుంది.

ముక్కోటి ఏకాదశి కేవలం ఒక పండగ మాత్రమే కాదు.. అది మనిషిని భక్తి మార్గంలో నడిపించే ఒక సాధనం. నియమ నిష్టలతో ఈ రోజున స్వామిని దర్శించుకుని, దాన ధర్మాలు చేస్తే ఇహలోకంలో సుఖ సంతోషాలు, పర లోకంలో మోక్షం లభిస్తాయని పెద్దల మాట.