Telangana’s Hidden Angkor Wat: తెలంగాణలో ఎన్నో చారిత్రక కట్టడాలు ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని ప్రపంచానికి తెలిసినవి కాగా, మరికొన్ని మాత్రం ఇప్పటికీ ప్రకృతి ఒడిలోనే దాగి ఉన్నాయి. అలాంటి అరుదైన ప్రదేశాల్లో ఒకటి ములుగు జిల్లాలోని కొత్తూరు గ్రామం సమీపంలో ఉన్న దేవునిగుట్ట ఆలయం(Devunigutta Temple). దాదాపు 1,500 సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన ఈ పురాతన నిర్మాణం తన ప్రత్యేకమైన వాస్తుశైలితో చరిత్రకారులు, పురావస్తు పరిశోధకులను ఆకట్టుకుంటోంది. ఈ ఆలయాన్ని చాలామంది తెలంగాణ ఆంగ్కోర్ వాట్ అని కూడా పిలుస్తారు. దీనికి కారణం ఇక్కడ కనిపించే కొన్ని నిర్మాణ, అలంకరణ శైలి కంబోడియాలోని ప్రసిద్ధ ఆంగ్కోర్ వాట్ ఆలయాలను గుర్తుకు తెచ్చేలా ఉంటుంది.
దేవునిగుట్ట నిర్మాణం క్రీ.శ. 6వ లేదా 7వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా చరిత్రకారులు, పురావస్తు నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అంతకంటే పాత కాలానికి చెందినదై ఉండొచ్చనే అభిప్రాయాలు కూడా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతం గతంలో బౌద్ధ సంప్రదాయాలకు సంబంధించిన కేంద్రంగా ఉండి ఉండవచ్చని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. ముఖ్యంగా వజ్రయాన బౌద్ధ సంప్రదాయ ప్రభావం ఉన్నట్లు కొన్ని ఆధారాలు చెబుతున్నాయి. ఆ తర్వాతి కాలంలో ఈ ప్రదేశం హిందూ ఆరాధనా కేంద్రంగా మారినట్లు తెలుస్తోంది.
దేవునిగుట్ట నిర్మాణంలో కనిపించే ప్రధాన ప్రత్యేకత దాని రాతి నిర్మాణ విధానం. సాధారణంగా పెద్ద ఆలయాలకు బలమైన పునాదులు, ప్రత్యేక నిర్మాణ పద్ధతులు ఉంటాయి. కానీ, ఇక్కడ మాత్రం రాళ్లను ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చిన విధానం ఆసక్తిని కలిగిస్తుంది. అనుకున్నట్లు కత్తిరించిన ఇసుకరాయి దిమ్మెలను దగ్గరగా అమర్చి గోడలను నిర్మించినట్లు కనిపిస్తుంది. ఈ నిర్మాణం అప్పటి శిల్పులు, వాస్తుశిల్పులు ఎంతటి నైపుణ్యాన్ని కలిగి ఉన్నారో తెలియజేస్తుంది.
దేవునిగుట్టలో కనిపించే కొన్ని శిల్పాలు, అలంకరణ నమూనాలు కంబోడియాలోని ఆంగ్కోర్ వాట్ నిర్మాణాలను పోలి ఉన్నట్లు పరిశోధకులు గుర్తించారు. ముఖ్యంగా రాతి, ఇటుకల వినియోగం, కొన్ని శిల్ప రూపాలు ఈ పోలికకు కారణంగా చెబుతారు. అదే సమయంలో అమరావతి, నాగార్జునకొండ ప్రాంతాల్లో కనిపించే ప్రాచీన కళా ప్రభావాలకు కూడా ఇక్కడ కొన్ని పోలికలు ఉన్నట్లు చెబుతారు. దీంతో ఈ ఆలయం దక్షిణ భారత ప్రాచీన వాస్తు చరిత్రలో ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని సంపాదించింది.
చరిత్రకు సాక్ష్యంగా నిలిచిన ఈ ప్రదేశంలో నేటికీ స్థానికుల ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసం కొనసాగుతోంది. ఆలయం లోపల ప్రస్తుతం లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి విగ్రహాన్ని స్థానికులు పూజిస్తున్నారు. అయితే, దట్టమైన అడవిలో ఉండటం, సరైన రక్షణ లేకపోవడం వల్ల ఈ చారిత్రక కట్టడం దెబ్బతింటోంది.
దేవునిగుట్ట కేవలం ఒక ఆలయం మాత్రమే కాదు. తెలంగాణకు వేల ఏళ్ల క్రితం ఉన్న సాంస్కృతిక, మత, నిర్మాణ వైవిధ్యానికి ఒక గుర్తుగా నిలుస్తోంది. ఇలాంటి అరుదైన చారిత్రక ప్రదేశాలను వెలుగులోకి తీసుకురావడంతో పాటు వాటిని శాస్త్రీయంగా అధ్యయనం చేసి భవిష్యత్ తరాల కోసం సంరక్షించాల్సిన అవసరం ఉంది. అడవిలో నిశ్శబ్దంగా నిలిచిన దేవునిగుట్ట.. ఇంకా ఎన్నో చారిత్రక రహస్యాలను తనలో దాచుకుని ఉండొచ్చు. పూర్తి స్థాయి పరిశోధనలు కొనసాగాల్సిన అవసరం ఉంది.
Read Also: ఏడు కొండల మధ్య 750 ఏళ్ల ఖిల్లా.. చారిత్రక కోటకు ఇక కొత్త కళ!