Bihar: బీహార్‌ రాజకీయ ముఖ చిత్రం.. నితీష్ ‘పల్టీల’ ప్రస్థానం!

Bihar: బీహార్ రాజకీయాల్లో మరోసారి ఎన్డీఏ కూటమి ఘన విజయం సాధించింది. శుక్రవారం వెలువడిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల్లో నితీష్ కుమార్, బీజేపీ నేతృత్వంలోని కూటమి మరోసారి అధికారాన్ని నిలబెట్టుకుంది. ఈ గెలుపు, తరచూ పొత్తులు మారుస్తూ ‘పల్టూ రామ్’గా పేరుపొందిన నితీష్ కుమార్ రాజకీయ చాతుర్యానికి, దశాబ్దాలుగా మారుతున్న బీహార్ రాజకీయ ముఖచిత్రానికి అద్దం పడుతోంది. నేటి ఈ విజయానికి దారితీసిన బీహార్ రాజకీయ ప్రస్థానాన్ని ఒకసారి పరిశీలిస్తే..

కాంగ్రెస్ ఆధిపత్య శకం (1947-1970)

స్వతంత్ర భారతదేశంలో బీహార్ రాజకీయ ప్రస్థానం 1947లో కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన శ్రీ కృష్ణ సిన్హా తొలి ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేయడంతో ప్రారంభమైంది. ఈ కాలం రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ సుదీర్ఘ ఆధిపత్యానికి పునాది వేసింది. అయితే, 1961లో సిన్హా మరణానంతరం, పార్టీ దశాబ్ద కాలం పాటు అంతర్గత పోరాటాల్లో చిక్కుకుంది. బినోదానంద్ ఝా (1961-63), కె.బి. సహాయ్ (1963-67) వంటి నాయకులు ముఖ్యమంత్రులుగా బాధ్యతలు చేపట్టినప్పటికీ, పార్టీలో పెరుగుతున్న అంతర్గత వైషమ్యాలను, వర్గాలను అదుపు చేయడంలో విఫలమయ్యారు. ఇది భవిష్యత్తు రాజకీయ మార్పులకు మార్గం సుగమం చేసింది.

రాష్ట్ర విభజన, ‘సుశాసన్ బాబు’ ఆవిర్భావం (2000-2010)

2000వ సంవత్సరం బీహార్ రాజకీయాల్లో ఒక కీలక మలుపు. బీహార్‌లోని 18 దక్షిణ జిల్లాలతో జార్ఖండ్ రాష్ట్రం ఏర్పడింది, దీంతో రాష్ట్ర అసెంబ్లీ బలం 324 నుండి 243కి తగ్గింది. ఆర్‌జేడీ నేత లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్ వ్యతిరేకించిన ఈ విభజన, బీహార్‌ను ఖనిజ సంపన్న ప్రాంతాన్ని దూరం చేసింది. 2005లో, జేడీ(యూ)-బీజేపీ కూటమి స్పష్టమైన మెజారిటీ సాధించి, 15 ఏళ్ల లాలూ-రబ్రీ పాలనకు తెరదించడంతో రాజకీయ ముఖచిత్రం పూర్తిగా మారింది. నితీష్ కుమార్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు. ఆయన ‘వికాస్’ (అభివృద్ధి)పై దృష్టి పెట్టడం ఆయనకు “సుశాసన్ బాబు” (సుపరిపాలన అందించే వ్యక్తి) అనే పేరు తెచ్చిపెట్టింది. 2010లో ఈ కూటమి భారీ విజయంతో తన అధికారాన్ని మరింత పటిష్టం చేసుకుంది.

నితీష్ ‘పల్టీల’ ప్రస్థానం (2013-2024)

నితీష్ కుమార్ పదవీకాలం తరచుగా, నాటకీయంగా మారే రాజకీయ పొత్తులతో నిండి ఉంది. 2013లో, నరేంద్ర మోదీని బీజేపీ ప్రధాని అభ్యర్థిగా ప్రకటించిన తర్వాత, ఆయన ఆ కూటమి నుండి బయటకు వచ్చారు. “మట్టిలో కలిసిపోతాను కానీ, బీజేపీతో తిరిగి వెళ్లను” అని అప్పట్లో సంచలన వ్యాఖ్య చేశారు. 2020లో ఎన్డీఏతో గెలిచినప్పటికీ, ఆగస్టు 2022లో మరోసారి కూటమిని వీడి, ‘మహాగత్‌బంధన్’ (మహా కూటమి) వైపు వెళ్లి, ఎనిమిదోసారి సీఎంగా ప్రమాణం చేశారు. ఆ తర్వాత, రెండేళ్లు తిరిగేలోపే, 2024లో మహాగత్‌బంధన్‌ను వీడి, తిరిగి ఎన్డీఏలో చేరి, రికార్డు స్థాయిలో తొమ్మిదోసారి ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. తాజాగా నేటి (2025) ఎన్నికల విజయంతో ఆయన తన స్థానాన్ని మరింత సుస్థిరం చేసుకున్నారు.