Employee rights during layoffs| ఉదయం ఆఫీసుకు వెళ్లేందుకు సిద్ధమవుతున్న సమయంలో మీకు ఒక ఈమెయిల్ వస్తుంది. అందులో మిమ్మల్ని ఉద్యోగం నుంచి తొలగిస్తున్నట్లు కంపెనీ ప్రకటిస్తుంది. మరోవైపు, ఆఫీసు ల్యాప్టాప్, ఈమెయిల్, ఇతర సిస్టమ్స్ యాక్సెస్ కూడా నిలిపివేయబడతాయి. కనీసం ముందస్తు సమాచారం కూడా ఇవ్వరు. ఐటీ రంగంలో ఇలాంటి ఆకస్మిక లేఆఫ్లు ఉద్యోగుల్లో ఆందోళన పెంచుతున్నాయి. ఇన్నోడేటా, ఒరాకిల్, అమెజాన్ వంటి ప్రముఖ సంస్థల్లో ఉద్యోగాల కోతలపై వచ్చిన వార్తలు ఈ చర్చకు మరింత ప్రాధాన్యత తీసుకొచ్చాయి. అయితే, కంపెనీలు ఎప్పుడు పడితే అప్పుడు ఉద్యోగులను తొలగించవచ్చా? నోటీసు ఇవ్వకపోతే ఉద్యోగులు కోర్టును ఆశ్రయించవచ్చా? భారతీయ చట్టాలు ఏం చెబుతున్నాయో తెలుసుకుందాం.
భారతదేశంలో కంపెనీలు వ్యాపార అవసరాల కోసం ఉద్యోగులను తగ్గించుకోవచ్చు. అయితే, అందుకు సంబంధించిన కార్మిక చట్టాలు, ఉద్యోగ ఒప్పంద నిబంధనలను తప్పనిసరిగా పాటించాలి.
ఉద్యోగి హోదా, విధులు, పనిచేసిన కాలం ఆధారంగా నిబంధనలు మారుతాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో నోటీసు కాలానికి బదులుగా జీతం చెల్లించి వెంటనే ఉద్యోగాన్ని ముగించవచ్చు. అయితే, ఉద్యోగ ఒప్పందం, వర్తించే చట్టాలు అనుమతించినప్పుడే ఇలా చేయాలి.
ఓబన్ మేసన్ కంపెనీ పార్ట్నర్ ఆకాంక్ష ద్వా ప్రకారం.. కంపెనీలకు వ్యాపార పునర్వ్యవస్థీకరణ హక్కు ఉంటుంది. అయితే, వ్యాపార కారణాలు ఉద్యోగుల చట్టపరమైన హక్కులను రద్దు చేయవు.
ఇండస్ట్రియల్ రిలేషన్స్ కోడ్, 2020 ప్రకారం అర్హులైన కార్మికులకు కొన్ని ప్రత్యేక రక్షణలు ఉన్నాయి. నిరంతరంగా కనీసం ఏడాది పనిచేసిన అర్హులైన కార్మికులకు రిట్రెంచ్మెంట్ సమయంలో నోటీసు లేదా దానికి బదులుగా జీతం అందాలి. అలాగే, ప్రతి పూర్తి సర్వీస్ సంవత్సరానికి 15 రోజుల సగటు వేతనానికి సమానమైన పరిహారం సాధారణంగా లభిస్తుంది. ఆరు నెలలకు మించిన అదనపు సర్వీస్ను కూడా పూర్తి సంవత్సరంగా పరిగణిస్తారు.
కొన్ని కంపెనీలు అదనపు నోటీసు కాలం.. ప్రభుత్వ ముందస్తు అనుమతి వంటి నిబంధనలను కూడా పాటించాలి. అయితే, మేనేజీరియల్ లేదా అడ్మినిస్ట్రేటివ్ ఉద్యోగులకు ఈ రక్షణలు అన్నీ వర్తించకపోవచ్చు. వారి ఉద్యోగ ఒప్పందం, ఇతర వర్తించే చట్టాలు కీలకంగా ఉంటాయి.
కొన్ని కంపెనీలు ఉద్యోగులకు టెర్మినేషన్ లెటర్ పంపకముందే ఆఫీస్ సిస్టమ్స్ యాక్సెస్ నిలిపివేస్తున్నాయి. ఇమెయిల్, సాఫ్ట్వేర్, ఇతర అధికారిక అకౌంట్స్ బ్లాక్ చేస్తున్నాయి.
బహుగుణ లా అసోసియేట్స్ భాగస్వామి అంకిత్ రాజ్గార్హియా ప్రకారం.. ఉద్యోగం ముగిసిన వాస్తవ తేదీ కీలకంగా ఉంటుంది. ఆ తేదీ ఆధారంగా నోటీసు జీతం, పరిహారం, చట్టపరమైన గడువులు నిర్ణయమవుతాయి. అయితే, యాక్సెస్ నిలిపివేసినంత మాత్రాన కంపెనీ చర్య చట్టవిరుద్ధం కాదు.
కంపెనీలు చట్టపరమైన లేదా ఒప్పంద నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తే ఉద్యోగులకు ప్రశ్నించే హక్కు ఉంటుంది. అర్హులైన కార్మికులు సంబంధిత కార్మిక అధికారులను సంప్రదించవచ్చు. అవసరమైతే ఇండస్ట్రియల్ డిస్ప్యూట్ పరిష్కార ప్రక్రియను ఆశ్రయించవచ్చు. పరిస్థితులను బట్టి బకాయి జీతాలు, పరిహారం లేదా తిరిగి ఉద్యోగంలో నియామకం కోరే అవకాశం కూడా ఉంటుంది. ఇతర ఉద్యోగులు ఒప్పంద ఉల్లంఘనకు సంబంధించి తగిన న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించవచ్చు.
Also Read: మళ్లీ మళ్లీ తప్పులు చేసే వారిని ఎప్పుడు క్షమించాలి? ఎప్పుడు శిక్షించాలి? చాణక్యుడి సూచనలివే
ఉద్యోగులు అపాయింట్మెంట్ లెటర్, ఉద్యోగ ఒప్పందం, జీతం స్లిప్పులు, టెర్మినేషన్ ఈమెయిల్స్ భద్రపరచుకోవాలి. యాక్సెస్ నిలిపివేసిన తేదీని కూడా నమోదు చేసుకోవాలి. నోటీసు కాలం, పెండింగ్ జీతం, లీవ్ ఎన్క్యాష్మెంట్, ఇతర ప్రయోజనాలను పరిశీలించాలి. కంపెనీ నిబంధనలు ఉల్లంఘించిందని భావిస్తే న్యాయ నిపుణుడిని సంప్రదించాలి.
Also Read: కార్పొరేట్ జాబ్ వద్దు వ్యవసాయం ముద్దు.. పొలం బాట పడుతున్న కోట్ల మంది గ్రాడ్యుయేట్లు
వ్యాపార కారణాలతో ఉద్యోగుల సంఖ్యను తగ్గించే హక్కు కంపెనీలకు ఉంటుంది. అయితే, వర్తించే చట్టాలు, ఉద్యోగ ఒప్పందాలను విస్మరించే హక్కు ఉండదు. కాబట్టి ఉద్యోగులు తమ హక్కులను తెలుసుకుని, అవసరమైనప్పుడు చట్టపరమైన సహాయం పొందాలి.
గమనిక: ప్రతి ఉద్యోగికి ఒకే విధమైన నిబంధనలు వర్తించవు. ఉద్యోగి హోదా, విధులు, ఒప్పందం ఆధారంగా చట్టపరమైన హక్కులు మారవచ్చు.