నేపాల్ విలయానికి చైనానే కారణమా? ముందే హెచ్చరిక ఇచ్చి ఉంటే ఇంత నష్టం జరిగేది కాదా?

Nepal Disaster Explained: నేపాల్‌ను కుదిపేసిన భారీ వరదలు దేశ వ్యాప్తంగా విషాదాన్ని మిగిల్చాయి. ఒక్కసారిగా వచ్చిన ఉద్ధృతమైన వరద ప్రవాహంతో అనేక ప్రాంతాలు జలమయం అయ్యాయి. ఈ ప్రకృతి వైపరీత్యంలో ఏకంగా 500 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు. వందలాది మంది గల్లంతయ్యారు. గల్లంతైన వారిలో భారతీయులతో పాటు పలు దేశాలకు చెందిన విదేశీ పర్యాటకులు కూడా ఉన్నారు.

ఇంతకీ అసలు ఏం జరిగింది?

నేపాల్-టిబెట్ సరిహద్దు ప్రాంతంలో ఈ భారీ ప్రళయానికి ఓ హిమనీనది కూలిపోవడమే కారణంగా భావిస్తున్నారు. టిబెట్ వైపు ఉన్న పర్వత ప్రాంతంలో భారీగా మంచు, రాళ్లు, బురద కూలి నదిలో పడ్డాయి. దీంతో నది ప్రవాహానికి అడ్డుగా భారీ శిథిలాలు పేరుకుపోయాయి. తాత్కాలికంగా సహజసిద్ధమైన ఒక ఆనకట్ట ఏర్పడింది. ఆ అడ్డుకట్ట వెనుక భారీగా నీరు చేరి క్రమంగా ఒక పెద్ద సరస్సులా మారింది.

ఒక్కసారిగా బద్దలైన సహజ ఆనకట్ట

నీరు భారీగా పేరుకుపోవడంతో ఆ తాత్కాలిక శిథిలాల ఆనకట్టపై ఒత్తిడి పెరిగింది. చివరకు ఆ అడ్డుకట్ట ఒక్కసారిగా తెగిపోవడంతో భారీ ఎత్తున నీరు, మంచు, బురద, రాళ్లు కిందివైపు దూసుకెళ్లాయి. భోటేకోశి నదిలోకి వచ్చిన ఈ ఉద్ధృత ప్రవాహం కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఊహించని విధంగా విధ్వంసం సృష్టించింది. ఇళ్లు, రహదారులు, వంతెనలు ప్రవాహం ధాటికి కుప్పకూలిపోయాయి. ఈ ఘటనను హిమనీనద విస్ఫోటనంగా భావిస్తున్నారు.

చైనాపై విమర్శలు ఎందుకు?

ఈ విపత్తుకు కారణమైన ప్రాంతం టిబెట్‌ లో ఉండటంతో చైనా పాత్రపై కూడా అనేక ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. టిబెట్ నుంచి భారీ నీటి ప్రవాహం వచ్చే అవకాశం గురించి నేపాల్‌ కు ముందుగానే సమాచారం అందిందా? లేదా? అన్నది ఇప్పుడు కీలకంగా మారింది. సకాలంలో హెచ్చరికలు జారీ చేసి ఉంటే నదీ తీర ప్రాంతాల్లో ఉన్న ప్రజలను ఖాళీ చేయించే అవకాశం ఉండేదని కొందరు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. కానీ, వరదల తీవ్రతపై ముందస్తు సమాచారం సరైన సమయంలో అందలేదనే ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి.

ప్రకృతి వైపరీత్యానికి బాధ్యత ఎవరిది?

ఈ ఘటనకు ప్రధాన కారణం ప్రకృతి వైపరీత్యమే అయినప్పటికీ, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల వైఫల్యం కూడా ప్రాణనష్టాన్ని పెంచిందనే చర్చ జరుగుతోంది. ముఖ్యంగా రెండు దేశాలకు సంబంధించిన సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ఇటువంటి ప్రమాదాలపై సమాచారం వేగంగా పంచుకోవడం చాలా అవసరమని నిపుణులు చెబుతున్నారు. అయితే, ఈ విషాదానికి పూర్తిగా చైనానే కారణమని ఇప్పుడే తేల్చడం కష్టం. ఎందుకంటే హిమనీనదం కూలిపోవడం సహజ పరిణామం. కానీ, ప్రమాదం గురించి ముందుగానే సమాచారం ఉన్నప్పటికీ సరైన హెచ్చరికలు ఇవ్వకపోయి ఉంటే, దానికి సంబంధించిన బాధ్యతపై ప్రశ్నలు తప్పవు.