Gavari tribal festival| దేశంలోని ఓ గిరిజన సంప్రదాయం గురించి తెలిస్తే మీరు ఆశ్చర్యపోతారు. ఇక్కడ పురుషులు మహిళల వేషాలు వేసి నాటకాలు ప్రదర్శిస్తారు. అంతేకాదు, ఈ ప్రదర్శనలో పాల్గొనే కళాకారులు దాదాపు 40 రోజుల పాటు స్నానం చేయకుండా కఠినమైన నియమాలు పాటిస్తారు. ఇంతకీ ఈ వింత సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న విశేషాలేంటి? దీని వెనుక ఉన్న మతపరమైన నమ్మకాలు ఏమిటి? తెలుసుకుందాం.
రాజస్థాన్‌లోని భిల్ గిరిజన సమాజానికి గవరి ఒక ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక సంప్రదాయం. ఈ జానపద నాటకంలో మత విశ్వాసాలు, పురాణ కథలు, నృత్యం, సంగీతం, హాస్యం కలిసిపోతాయి. మేవార్ ప్రాంతంలోని ఉదయ్‌పూర్, డూంగర్‌పూర్, రాజ్‌సమంద్, చిత్తోర్‌గఢ్ జిల్లాల్లో గవరి ప్రదర్శనలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి.
భిల్ గిరిజనులు తమ సంప్రదాయాలను తరతరాలుగా కొనసాగిస్తున్నారు. చరిత్రలో మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన రాజ్‌పుత రాజు మహారాణా ప్రతాప్‌కు కూడా భిల్ యోధులు మద్దతుగా నిలిచారు.
గవరి సంప్రదాయం సాధారణంగా రక్షాబంధన్ మరుసటి రోజు ప్రారంభమవుతుంది. ఈ ప్రదర్శనలు దాదాపు 40 రోజుల పాటు కొనసాగుతాయి. ఈ సమయంలో కళాకారులు అనేక కఠినమైన నియమాలు పాటిస్తారు.
కళాకారులు ఈ 40 రోజుల కాలంలో స్నానం చేయకుండా ఉంటారని చెబుతారు. బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటిస్తారు. మాంసం, మద్యానికి దూరంగా ఉంటారు. చెప్పులు లేకుండా నడుస్తారు. ఇళ్లలో కాకుండా ఆలయాల్లో ఉంటారు. నేలపై నిద్రపోతారు. సాధారణంగా రోజుకు ఒక్కసారే భోజనం చేస్తారు. ఈ నియమాలను వారు తమ భక్తికి, ఆధ్యాత్మిక నిబద్ధతకు ప్రతీకగా భావిస్తారు.
గవరి సంప్రదాయంలో గౌరజ్యా మాత ఆరాధనకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది. ప్రదర్శనలు ప్రారంభించే ముందు అమ్మవారిని ప్రతిష్ఠించి పూజలు నిర్వహిస్తారు. స్థానిక నమ్మకాల ప్రకారం.. గౌరజ్యా మాత పార్వతీదేవికి సోదరి. రక్షాబంధన్ సమయంలో ఆమె కైలాస పర్వతం నుంచి పార్వతీదేవిని కలవడానికి వస్తుందని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. ఈ కలయికను పురస్కరించుకుని గ్రామాల్లో గవరి ప్రదర్శనలు నిర్వహిస్తారు.
పురాణాల్లో కథనం ప్రకారం.. భస్మాసురుడు శివుడి కోసం కఠిన తపస్సు చేశాడు. అతని తపస్సుకు మెచ్చిన శివుడు, ఎవరినైనా తలపై చేయి పెట్టి వారిని భస్మం చేసే శక్తిని భస్మాసురుడికి ప్రసాదించాడు. ఆ శక్తితో భస్మాసురుడు శివుడినే అంతం చేయాలని ప్రయత్నించాడు. అప్పుడు విష్ణుమూర్తి మోహినీ రూపం ధరించి అతడిని తన నృత్యంతో మాయలో పడేశాడు. మోహినీని అనుకరిస్తూ భస్మాసురుడు తన తలపై చేయి పెట్టుకుని నాశనమయ్యాడు. ఈ కథ ఆధారంగా కూడా గవరిలో ప్రదర్శనలు నిర్వహిస్తారు.
గవరి నాటకంలో మహిళా పాత్రలను కూడా పురుషులే పోషించడం ప్రత్యేకత. వీటిలో ప్రధాన పాత్ర అయిన బూడియా.. శివుడికి ప్రతీక. అతను ముఖానికి ముసుగు ధరించి ప్రదర్శన ఇస్తాడు. ఝామట్యా పాటలు, సంభాషణలతో ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకుంటాడు. మరో పాత్ర హాస్యాన్ని పంచుతూ వినోదాన్ని అందిస్తాడు. ఒక్కో గవరి బృందంలో సుమారు 150 మంది పాల్గొనవచ్చు.
గవరి కేవలం ఓ జానపద నాటకం మాత్రమే కాదు. ఇది భిల్ సమాజ విశ్వాసాలు, పురాణాలు, కళలు, సామూహిక జీవనాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఈ సంప్రదాయం ద్వారా యువత తమ పూర్వీకుల సంస్కృతిని తెలుసుకుంటున్నారు. అందుకే గవరి రాజస్థాన్ సాంస్కృతిక వారసత్వంలో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించింది.
Also Read: దీపావళి ముందు తగ్గిన బంగారం ధరలు.. మరింత తగ్గుతాయా?
Share
అమిత్ షాకు సీఎం చంద్రబాబు లేఖ.. అర్నబ్ తుఫాను నష్టంపై కేంద్ర బృందాలను పంపాలని విజ్ఞప్తి
స్టార్ కమెడియన్ నవ్వుల వెనుక ఇంతటి విషాదమా ? పాపులర్ నటుడి రియల్ లైఫ్ ను చూపించే డాక్యుమెంటరీ సిరీస్
