Shakuntala Railway History: భారతీయ రైల్వే ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద రైల్వేలలో ఒకటిగా కొనసాగుతోంది. అయితూ, భారతీయ సినిమాల్లో ఎన్నో రైళ్లు కనిపించాయి. అలాగే, తాజాగా ‘పెద్ది’ సినిమాలోనూ ఓ రైలు కనిపించింది. అయితే, ఈ రైలుకు మాత్రం ఓ ప్రత్యేకమైన చరిత్ర ఉంది. ఈ రైలు శకుంతల రైల్వేకు సంబంధించినది. భారతదేశంలో ప్రైవేట్ యాజమాన్యంలో కొనసాగిన అరుదైన రైల్వే లైన్లలో ఇది ఒకటి. మహారాష్ట్రలోని యవత్మల్ నుంచి అచల్ పూర్ వరకు మూర్తిజాపూర్ మీదుగా ఈ మార్గం ఉంటుంది. ఇంతకీ ఇది ప్రైవేట్ లైన్ గా ఎందుకు ఉందంటే..
శకుంతల రైల్వే చరిత్ర వందేళ్లకు పైగానే ఉంది. 1910లో బ్రిటిష్ సంస్థ కిల్లిక్ నిక్సన్ ఈ రైల్వే లైన్ను ఏర్పాటు చేసింది. అప్పట్లో విదర్భ ప్రాంతంలోని పత్తిని రవాణా చేసేందుకు దీనిని తీసుకొచ్చారు. మహారాష్ట్రలో పండే పత్తిని రైళ్ల ద్వారా ముంబైకి తరలించి, అక్కడి నుంచి సముద్ర మార్గంలో ఇంగ్లాండ్ కు పంపించేవారు. ముఖ్యంగా మాంచెస్టర్లోని వస్త్ర పరిశ్రమకు ఈ పత్తి ఎంతో ఉపయోగపడేది. అందుకే శకుంతల రైల్వేకు అప్పట్లో వాణిజ్యపరంగా మంచి ప్రాధాన్యం ఉండేది.
1951లో భారతదేశంలోని రైల్వే వ్యవస్థ జాతీయీకరణ జరిగినప్పుడు కూడా శకుంతల రైల్వే సాధారణ భారతీయ రైల్వే వ్యవస్థలో పూర్తిగా కలిసిపోలేదు. ప్రైవేట్ లైన్ గానే కొనసాగింది. ఈ రైల్వే సంస్థకు ప్రభుత్వం రాయల్టీ కూడా చెల్లించింది. మరోవైపు, ఈ మార్గంలో రైళ్లను నడిపేందుకు ప్రతి సంవత్సరం భారీ మొత్తంలో ఖర్చు చేయాల్సి వచ్చేది. అయినప్పటికీ, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని ప్రజలకు ఈ రైలు ఎంతో ఉపయోగపడుతున్న నేపథ్యంలో అలాగే కొనసాగించింది.
శకుంతల రైల్వేలో నారో-గేజ్ పట్టాలు ఉండేవి. ఈ మార్గంలో రైళ్లను నడిపేందుకు ZDM-5 డీజిల్ లోకోమోటివ్లను ఉపయోగించారు. గంటకు సుమారు 20 కిలోమీటర్ల వేగంతోనే రైలు ప్రయాణించేది. వేగం తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ ఈ రైలు స్థానిక ప్రజల జీవితాల్లో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకుంది. ఉద్యోగాలు, వ్యాపారాలు, మార్కెట్లు, ఇతర అవసరాల కోసం ప్రయాణించే వారికి చాలా కాలం పాటు ఆధారంగా నిలిచింది.
కాలం మారడంతో ఈ రైల్వే నిర్వహణ కష్టంగా మారింది. నారో-గేజ్ మార్గం నిర్వహణతో పాటు రైల్వేను ఆధునీకరించాల్సిన అవసరం పెరిగింది. చివరకు 2020లో ఈ మార్గంలో ప్రయాణికుల రైళ్ల సేవలను నిలిపివేశారు. అయితే, శకుంతల రైల్వే కథ అక్కడితో ముగియలేదు. పాత నారో-గేజ్ లైన్ను బ్రాడ్-గేజ్గా మార్చే ప్రక్రియ కొనసాగుతోంది. ప్రస్తుతం ఈ మార్గాన్ని ఆధునీకరించి భారతీయ రైల్వే నెట్ వర్క్ లో మరింత సమర్థవంతంగా అనుసంధానించేందుకు చర్యలు చేపడుతున్నారు. 1,676 మిల్లీమీటర్ల బ్రాడ్ గేజ్ కు మార్చితే, ఈ ప్రాంతంలో రైళ్ల రాకపోకలు మెరుగుపడే అవకాశం ఉంది. ‘పెద్ది’ సినిమాలో కనిపించే ఆ రైలు కేవలం సినిమా కోసం ఉపయోగించిన రైలు మాత్రమే కాదు. దాని వెనుక బ్రిటిష్ కాలం, పత్తి వ్యాపారం, స్థానిక ప్రజల జీవితం, భారత రైల్వే చరిత్రతో ముడిపడిన శతాబ్దానికి పైగా కథ ఉంది.
Read Also: చర్లపల్లి–గోరఖ్ పూర్ అమృత్ భారత్ ఎక్స్ ప్రెస్.. అక్టోబర్ 2 నుంచి రాకపోకలు షురూ!
Share
వందేమాతరం వివాదం.. సోనియా, రాహుల్పై పోలీసు కంప్లైంట్.. అసలేం జరిగిందంటే?
బెంగళూరు ఇంజనీర్ సంచలన ప్రయోగం.. రోడ్లపై గుంతలకు ఏఐ మాస్టర్ ప్లాన్!
